Amerika ve Özgürlük

Amerikan kültürünün ayırt edici özelliklerinden biri de "özgürlüktür. Amerika'ya eğitim amacıyla farklı ülke ve kültürlerden gelen öğrencilerin özgürlük anlayışları oldukça farklı olabilir. Bu durum ilk başta cazip gelse de farklı olayların yaşandığı görülmüştür. İşte bu hususta, sizin gibi Amerikalı olmayan öğrenciler tarafından yazılan bazı tavsiyelere kulak verin!

Arkadaşlık kurmak istiyorsanız, insanlarla tanışmada ilk adımı atan olmaktan çekinmeyin.

İhtiyacınız olduğunda yardım istemezseniz insanlar hiçbir şeye ihtiyacınız olmadığını farz edeceklerdir. Bu yüzden, ihtiyacınız olduğunda yardım istemeyi unutmayın!

Bazı kültürlerde (Türk kültüründe olduğu gibi), size birinin teklif ettiği bir şeyi iki ya da üç kez reddetmek inceliktir. Fakat Amerika'da, teklif edilen şeyi istiyorsanız "evet, lütfen" demeniz gerekir. Amerikalı olmayan aç veya susamış bir öğrenci, kibar olduğunu düşünerek teklif edilen yiyecek ya da içeceği reddettiğinde ilginç durumlar yaşanabilir.

Özgürlük veya bireyselliğin klişeleşmiş görüntüsünün aksine, çoğu Amerikalı muhafazakardır ve gruplara katılarak kimliklerini belirlerler. Pek çok öğrencinin tanışmak için olduğu kadar ait olma ihtiyacını tatmin etmek için de gruplara dahil olduğunu fark edeceksiniz. Kampüsünüzde, benzer saç stiline ve kıyafetlere sahip pek çok öğrenci gördüğünüzde şaşırmayın. Her grubun kendine ait bir tarzı vardır.

Amerikalıların anlaşılmaları bazen zordur. Bu yüzden, daima açık bir kapı bırakın ve onları bireyler olarak kabul edin.

Giyim-kuşam

Erkekler:

• Modası geçmiş şeylerden kaçının. Çok geniş veya çok dar ceket ve pantolon giymeyin.

• Çoraplar takımınızla uyum içinde olmalıdır. Koyu renk takım elbisenizin altına beyaz çorap giymek çok da hoş olmayacaktır.

• İşiniz gerektirmediği sürece ofiste rugan veya aşırı parlak ayakkabılar, inşaat botu ya da tenis ayakkabısı giymeyin.

• İşe giderken kolye, künye vb. takılar takmayın.

• Kapalı mekanlarda şapkanızı mutlaka çıkarın.

Bayanlar:

• Amerikalı kadınlar işte çok çekici giyinmemeye dikkat ederler. Kıyafetleri çok sadedir. İş zamanlarının haricinde ise genelde rahat ve spor giyinmeyi tercih ederler. Siz de buna dikkat edin.

• Abartılı takılar veya çok pahalı mücevherler takmayın.

• Çok fazla makyaj yapmayın. Gün boyunca doğal görünecek sade bir makyaj yapın.

• Kısa bluzlar ve etekler, dar giysiler ofis için uygun değildir.

Telefon kuralları
Birini aradığınızda, öncelikle kendinizi tanıtmanız kibar bir davranıştır. Örneğin, adınız Ahmet Kara ise ve Robert Chen'i arıyorsanız;

"Hello, this is Ahmet Kara. May I speak to Robert Chen, please?" diyebilirsiniz.

Telefona cevap verdiğinizde ise sadece "Hello" diyebilirsiniz. Acil bir durum olmaksızın, sabah 9:00'dan önce ve gece 22:00'dan sonra telefon etmek nezaket kurallarına aykırıdır. Tek istisnai durum, kişinin kendisinin bu duruma izin verdiği zamanlardır.

Hediyeleşme
Düğüne, bebek görmeye, vb. bir yere davet edilirseniz, hediye götürmeniz beklenir. Ev sahibini çok iyi tanıyorsanız, bu hediyenin yaklaşık 25 $ değerinde olması gerekir.

Hediye olarak ne alacağınızı bilmiyorsanız, size farklı gelebilecek bir uygulama işinizi kolaylaştıracaktır. Düğün öncesinde gelin, o civardaki bir ya da iki mağazanın adını belirtecektir (davetiyede yazılmış da olabilir). Bunlar, gelinin tarzını gösteren yerlerdir. Buralardan bir hediye seçebilirsiniz.

Türkiye'ye dönerken Amerika'daki dostlarınıza bir hatıra bırakmak istiyorsanız, Türkiye'ye ait özel bir şey vermeniz hoş olacaktır. Çok değerli olması ya da nadir bulunan bir şey olması gerekmez, Türkiye'yi hatırlatması yeterlidir. Türkiye hakkında bir kitap, pahalı olmayan bir el sanatı ya da Türk kültürünü gösteren küçük bir sanat eseri olabilir. Arkadaşınız bozuk para veya pul koleksiyonu yapıyorsa, Türkiye'ye ait para ya da pul hediye etmek ince bir davranış olacaktır.

Ev sahibinize ya da arkadaşınıza misafirperverliğinden dolayı kendinizi borçlu hissediyorsanız, onu bir geziye, basketbola, hokey oyununa, sinemaya ya da iyi bir restorana götürebilirsiniz.

İş arkadaşlarınıza hediye verirken, kişisel hediyelerden ziyade büroya uygun olabilecek türleri tercih edin. Kozmetik ürünleri, giysi gibi şeyleri vermek doğru olmaz.

Sigara
Sigara içmek, Amerika'da sosyal olarak kabul edilebilen bir davranış değildir. Kamu binalarında sigara içmek yasaktır. İşyeri, lokanta, sinema gibi kapalı alanların çoğunda da bu yasak uygulanmaktadır. Bazılarında sigara içenler için ayrı bölümler oluşturulmuştur.

Tütün ürünleri, 18 yaşından küçüklere satılmaz. Federal yasalara göre ise 27 yaşından küçükler, fotoğraflı kimlik kartı göstermek zorundadırlar.

Eğer birisinin evinde misafirseniz, içmeden önce sigara içip içemeyeceğinizi sormanız gerekir. Etrafta, sigaranızın külünü dökebileceğiniz bir kül tablası yoksa, sigara içilmediğine dair iyi bir işarettir.

Amerika uçaklarında da sigara içmek yasaktır. Uçakta ve uçak tuvaletinde sigara içmenin şiddetli cezaları vardır. Eyaletler arası trenlerde ve otobüslerde de yasaktır. Toplu taşıma araçlarında ve otobüslerde de sigara içmek yasaktır.

Birisinin yüzüne sigara dumanı üflemek, aşırı derecede kaba bir davranış olarak kabul edilir. Siz sigara içerken birisi öksürüyorsa, söndürmeyi teklif etmek kibar bir davranıştır.

Jestler ve mimikler
Birisine "good bye" derken el sallamak istiyorsanız elinizi kaldırıp sağa sola sallayın, parmaklarınızı sallamayın. Eli öne-geri çekmek ve parmakları hareket ettirmek, "no", "stop", yada "go away" gibi anlamlara gelir. Eli, avuç içine doğru tutmak ve parmakları vücuda doğru hareket ettirmek, "come here" anlamına gelir. Eğer bir nesneyi işaret edecekseniz, işaret parmağınızı uzatın ve nesneyi göstermek için kullanın. Fakat, insanları bu şekilde göstermek oldukça kaba bir harekettir.

Eğer uzaktan, garsona hesabı getirmesini söylemek istiyorsanız, bir elinizle kalemle yazma, diğer elinizle kağıt işareti yapın. Sadece garsonun gelmesini istiyorsanız, ona doğru bakın ve elinizi kaldırın.

Başı sağa-sola sallamak, "no" anlamına gelir. Aşağı-yukarı sallamak "yes" anlamına gelir. Başparmağı işaret parmağıyla birleştirmek ve "O"işareti yapmak, "ok"anlamına gelir. Amerikalılar bu işareti anlarlar, fakat gerçek hayattan çok filmlerde kullanılan bir işarettir.

Diğer insanların yanında burun çekmek, tırnak yemek, diş karıştırmak kibar davranışlar değildir.

Gürültü
Kamusal alanlarda garip ve hoş olmayan sesler çıkarmak, lokantada yemek yerken ağız şapırdatmak ya da çorba içerken ses çıkarmak kaba davranışlardır.

Müzik dinlerken sesini çok açma ya da gecenin geç saatinde gürültü yapmak uygun davranışlar değillerdir.

Sayılar

Amerikalılar, 13 sayısını uğursuz kabul ederler. Hatta, büro numaraları, kat numaraları, otel oda numaraları verilirken, çoğu zaman bu numara es geçilir. 7 sayısı ise uğurlu rakam olarak kabul edilir.

Ondalık sistem kullanılmaktadır. Büyük rakamlarda üç haneli grupları ayırmak için virgül kullanılır, "1,232.52$" gibi.

Takvim
Amerika' da tarihler ay/gün/yıl şeklinde yazılır. Bizdeki yazma biçimine (gün/ay/yıl) biraz terstir. Bundan dolayı, 4/3/99 tarihi Türkiye'de 4 Mart 1999 iken, Amerika' da 3 Nisan 1999'dur. Karışıklık çıkmaması için hangi ay olduğunu yazı ile yazmak daha uygundur.

Zaman dilimleri ve ısı dereceleri
Isı dereceleri, genellikle Farenheit olarak, bazen de Celsius olarak yazılır. Fahrenheit olarak verilmiş bir dereceyi Celsius'a dönüştürmek için 32 çıkartılır ve sonuç 5/9 ile çarpılır. Aşağıdaki tablo, genel ısı derecelerini göstermektedir:

İklim, Amerika' da çok değişkendir. Amerika'nın neresinde olursanız olun, bir cekete ya da hırkaya bütün yıl ihtiyacınız olacaktır. Eğer soğuk bölgelerinde yaşıyorsanız, iyi bir paltoya, bota ve eldivene de ihtiyacınız var demektir.

Amerika başlıca dört bölgesel zamana sahiptir:

• Pacific Standard Time (PST)

• Mountain Standard Time (MST)

• Central Standard Time (CST)

• Eastern Standard Time (EST)

. California' da saat 9:00 olduğunda (sabah) (PST), Denver' da sabah 10:00 (MST), Chicago' da sabah 11:00 (CST) ve New York' da 12:00 (EST) olur.

Aşağıdaki tablo, zaman alanlarına göre eyaletleri gösterir. İki zaman alanına da sahip olanlar italik yazılmıştır.

Amerikan tatilleri
Amerikan takvimi, çok sayıda tatil ile doludur. Aşağıdaki tablo, en popüler olanları göstermektedir. Önemli milli tatiller, koyu ile yazılmıştır. Resmi yerler, bankalar, postaneler bu günlerde kapalıdır. İtfaiye, ambulans ve polis merkezleri ise her zaman açıktır.

Amerikalılar, diğer insanların dini inançlarının gerektirdiği tatillere karşı oldukça duyarlıdırlar. Örneğin, Yom Kippur, Rosh Hashanah, Sukkoth, Chanukah ve Passover gibi yahudi bayramları. Ramazan ve Kurban gibi müslümanların bayramları vb.

Özel günler

Christmas: Amerikalılar Christmas'ı oldukça coşkulu kutlarlar, hem dini hem geleneksel bir bayramdır.

Thanksgiving: Kasım'ın dördüncü Perşembe günüdür. Yakın akrabalar ve arkadaşlar arasında kutlanan bir festivaldir. Hindi, patates kızartması ve tatlı patates yendikten sonra şükran duası yapılır.

4 Temmuz: Bu tarih, Amerika'nın Britanya karşısında kazandığı zaferi ve bağımsızlığını kazandığı günü göstermektedir. Tüm ülkede havai fişek gösterileriyle kutlanır.

Halloween: Tüm ülkede büyük şenliklerle kutlanır. Çocuklar gulyabani, cadı, hayalet, şeytan giysileri giyerler ve grup halinde komşuları dolaşırlar. Kapıları çalarlar ve "trick or treat, money or eat" derler. Ev sahipleri de çocuklara yiyecek ya da tatlı (traet) verirler. Herhangi bir şey verilmediği takdirde çocuklar bazı şakalar (trick) yaparlar. Çocuklar, kapıları çalıp kaçmak, tuvalet kağıtlarını telefon direklerine ve çitlere sarmak gibi çeşitli muziplikler yaparak komşularını rahatsız ettikleri Halloween'dan önceki gece, Mischief Night olarak adlandırılır. Bu iki gece, büyükler için pek popüler olmasa da, çocuklar için hayli eğlendiricidir.


Ağırlıklar ve ölçümler
Amerika, ağırlık ve ölçü birimleri olarak hala İngiliz sistemini kullanmaktadır. Metrik sistem vardır, fakat insanlar litre ve santimetreden ziyade quarts ve inches kullanırlar. Aşağıdaki tablo, ölçümler arsındaki dönüşümü gösterir:

Uzunluk

Ağırlık

Sıvı ölçü birimleri

Elektronik malzemeler
Amerika'da çoğu elektrik çıkışı 110-120 volt, 60 cycles'da çalışır. Türkiye'den götüreceğiniz elektrikli cihazlar için transformatör ya da adaptör kullanmanız gerekecektir.

Din
Amerika Birleşik Devletleri, hoşgörü ve karşılıklı saygı üzerine kurulmuş çok-kültürlü bir toplumdur; dini inançlarınızı yaşamak için tereddüt etmenize gerek yoktur. Kolej ya da üniversitenizde muhtemelen bir çok isimde teşkilatlanmış dini gruplar bulunacaktır. Yabancı öğrenciler ofisi sizin bu tür gruplarla tanışmanıza yardımcı olacaktır. Amerikan toplumu diğer bir çok batı ülkesinden daha dindar bir yapıya sahipse de bir çok Amerikalı dini tartışmaktan rahatsız olur. Hatta bazıları bu konudan tamamıyla kaçınırlar.

Uluslararası ziyaretçi konseyi
Gideceğiniz şehirde, uluslararası ziyaretçilere kaldıkları sürece yardım eden ve Amerikan gelenekleri ile tanışmalarını sağlayan organizasyonlar vardır. Yanında kalacak aile bulma, şehir turları düzenleme, fabrikalar ve işyerlerine ziyaretler sağlama, sosyal olaylara katılımı sağlama gibi aktiviteler sunan bu kuruluşlar aynı zamanda İngilizce dersleri ve tatil olanakları da sağlamaktadırlar.


Yemekler
Amerikalılar genelde, günde üç öğün yemek yerler: kahvaltı, öğle yemeği, akşam yemeği. Kahvaltı 7:00 - 8:00; öğle yemeği 11:00 - 12:00, akşam yemeği ise akşam 18:00 - 20:00 arasındadır. Pazar günleri, "brunch" (geç kahvaltı ya da erken öğle yemeği) yolu ile kahvaltı ve öğle yemeğine birleştirilir.

Kahvaltı ve öğle yemekleri hafif yemeklerdir, akşam yemeği ise temel yemektir.
Amerikalılar, kahvaltıda sütlü mısır gevreği (cornflake), bir bardak portakal suyu, tost ya da reçelli bisküvi yerler. Öğlen ve akşam yemeklerinin çeşitleri çok daha fazladır.

Büyük şehirlerde restoranlar çoğunlukla modern ve temizdir, geniş menülere ve değişen fiyatlara sahiptirler. Restoranlar çeşitli biçimlerde ve büyüklüktedir, fast food'lardan, self-servis restoranlarına, masa servisinden fişli servise kadar çok sayıda çeşit vardır.

Alkol
Türkiye'den gitmiş birisi olarak, alkolün satışı ve tüketimiyle ilgili yürürlükte bulunan Amerikan yasaları size sınırlayıcı gelebilir. Amerika'da 21 yaşın altındaki birinin alkollü içecekler satın alması -bira, şarap dahil-yasaktır. Alkolle ilgili yasalar eyaletten eyalete değişmektedir. Örneğin bazı eyaletlerde elinizde açık bir bira kutusuyla sokakta gezmeniz yasaktır. Bazı eyaletler de alkollü içecekler sadece özel devlet satıcılarından satın alınabilir.

Kaynak: uluslar arası eğitim sitesinde istifade edilmiştir.