Genel Bakış

ABD'nin zengin doğal kaynaklan, sanayileşmeye ve ekonomik kalkınmaya öncülük etmiştir. Ülkede, 1700'li yılların sonundan itibaren sanayileşme başlamıştır. İlk önce ülkenin kuzeyindeki çavlanlardaki su gücünden faydalanılarak pamuk işleme tesisleri kurulmuştur. Daha sonra Appalaş dağlarındaki zengin kömür yatakları işletilerek, elde edilen kömürle elektrik enerjisi üreten santraller yapılmıştır.

Göller bölgesindeki demir cevherleri ergitilerek demir-çelik sanayinin temelleri atıldı. Demir çelik üretimi ile ağır sanayi gelişmeye başladı. Kara taşıtları, lokomotif, demir yolu rayları, zirai alet ve makineleri yapıldı. Bilhassa demir yolu ulaşımı sayesinde ülkenin muhtelif kesimlerinde üretilen ham maddeler, Göller Bölgesi'ne taşınarak buradaki fabrikalarda işlenmeye başlandı. Tarım alet ve makinelerinin kullanılmasıyla tarım ürünlerinin verimi arttı. Bu da ülkede tarıma dayalı sanayi kollarının gelişmesini sağladı. Mesela, ülkenin batısında yetiştirilen pamuk, dokuma sanayinin ilerlemesini sağladı. 1867'de Ruslardan satın alınan Alaska'da altın, petrol ve diğer kıymetli maden yatakları işletilmeye başlandı.

18. yüzyılın sonuna kadar ülkenin ekonomisi geniş ölçüde tarıma dayanıyordu. Ancak bu yüzyılın birinci yansında ekonomide köklü değişmeler yapıldı. Önce pamuklu dokuma, gıda, madencilik, metalürji sanayinde ilerlemeler oldu. Ulaşım ağının ülkenin batısına doğru genişletilmesi ile buranın doğal kaynakları işletildi ve özellikle yeni tarım işletmeleri kuruldu. Ülkenin güneyinde üretilen tütün, pamuk, şeker kamışı, kenevir ile kuzeydeki tahıl ve hayvansal ürünler işlenmeye başlandı.

Demir, kömür ve bakır gibi maden yataklarının işletilerek çeşitli makine, motor, taşıtların üretilmesi ve demir yollarının yapılması, ülkedeki gelişmeyi hızlandırdı (Demir yolu uzunluğu 15 bin km'den 150 bin km'ye ulaştı). Atlas Okyanusu kıyıları ve Göller Bölgesi'nde demir-çelik, dokuma ve gıda sanayisine ait tesisler kuruldu.

ABD'nin ürettiği çeşitli sanayi ürünleri, özellikle makine, motor ve çeşitli kara taşıtlarının ihraç edilmesi, dış ticaretin gelişerek ülkenin zenginleşmesine önemli katkı sağladı. Bu nedenle, 2. Dünya Savaşı sonrasında dünyada meydana gelen ekonomik krizden ABD fazla etkilenmedi. 2. Dünya Savaşı'ndan sonra, ABD tekrar dünyada ayrı bir ekonomik güç olarak yer almaya başladı. Sovyetler Birliği dahil, Batı Avrupa, Orta Doğu, Uzak Doğu ve Latin Amerika ülkelerine önemli ekonomik ve teknolojik yardımda bulunarak üstünlüğünü korumaktadır.

Dünyanın birçok ülkelerinde olduğu gibi, 1970'li yıllarda petrol fiyatlarının aniden yükselmesi ile oluşan petrol krizi, ABD ekonomisinde durgunlaşmaya neden oldu. 1980'li yıllardan itibaren ABD'nin dış ödemeler dengesi sürekli açık vermeye başladı. Bütün bunlara karşın ABD, dünyada ayrı bir ekonomik güç olma özelliğini devam ettirmektedir.

TARIM

ABD'de faal nüfusun % 3 kadarı tarımda çalışmaktadır; ancak bu nüfusun ürettiği tarım ürünleri miktarı diğer ülkelerle kıyas edilmeyecek kadar fazladır. Yani ABD'de yetiştirilen tarım ürünleri, kendi ülkesindeki nüfusu beslediği gibi, Rusya dahil bazı ülkelerin tahıl ihtiyacını da önemli ölçüde karşılamaktadır. Esasen Amerika, tarım ürünlerini artırma konusunda ülke ölçüsünde özel bir politika izlemektedir. Amerikan çiftçisi sürekli desteklenerek tüketicilere bol, çeşitli ve ucuz tarım ürünleri sağlanmasına çalışılmaktadır. Ayrıca, tarım alanlarında doğal denge korunmaktadır.

ABD'de Tarım Yüksek Oranda Makineleşmiştir

ABD'de tarım, tarım sanayinin gelişmesine destek vermektedir. Bunun için ülkede sulama, gübreleme, mekanizasyon, arazi kullanımı ve tarım ürünlerinin pazarlanması ve saklanması gibi çeşitli tarım teknikleri konularında sürekli araştırmalar yapmaktadır. Elde edilen sonuçlar çiftçilerin istifadesine sunulmaktadır.

Ülkede çeşitli tarım bölgeleri ayırt edilmiştir. Genel olarak kuzeydeki bölgeler buğday üretim sahasıdır. Buranın soğuk kesimlerinde eylül ayında hasat edilen yazlık buğday; güneyinde ise kışlık buğday üretilir. Bu bölgelerde hayvancılık yapılır. Güneyde bol miktarda mısırın yetiştirildiği "Mısır kuşağı" yer alır. Burada üretilen mısır, çoğunlukla hayvan yemi olarak kullanılarak et ve süt verimi fazla olan sığırlar beslenir. Bol miktarda üretilen hayvan yemi, ahır hayvancılığının gelişmesini sağlamaktadır. "Pamuk kuşağı" Mississippi nehri boyunca uzanan sahaları kapsar.

SANAYİ

Dünyanın önde gelen sanayi ülkelerinden birisi olan ABD , teknolojik olarak çok gelişmiş ve çok çeşitli sanayi ürünleri üretmektedir. Başlıca sanayi dalları; petrol çıkarma ve işleme, çelik, otomotiv, motorlu taşıtlar, roket ve uzay sanayi, telekominikasyon, çeşitli kimyasallar, elektronik, gıda ürünleri, tüketici malları, orman ürünleri ve madenciliktir.

Louisiana'da Bir Rafineri

Örneğin 1990'da 6 milyon otomobil, 3 milyon ticari taşıt araçları üretmiştir. Demir-çelik, maden ve kimya sanayi Göller ve Kuzey Atlantik bölgelerinde gelişmiştir. Büyük ve Atlas okyanuslarının kıyısında ile Göller Bölgesi'nde uçak ve uzay araçları yapım merkezleri kurulmuştur. Yine ülkenin çeşitli yerlerinde tersaneler, mekanik ve elektrikli makineler, tekstil ve fotoğraf makineleri ile tarım ve optik alet üretim tesisleri bulunmaktadır. Bunun yanında plastik ve sentetik maddeler, gübre, boya, asit, motor yağlan ve benzeri maddeler üretimi yönünden ileridir.

MADENCİLİK

Ülke maden yatakları yönünden çok zengindir. Dünyada üretilen toplam madenlerin % 20 kadarı ABD'den çıkarılır. Kömür üretimi yönünden dünyada ilk sıradadır (900 milyon tona yakın). Güneyde Texas civarında zengin petrol yatakları bulunur. Petrol ve doğal gaz üretiminde dünyada ön sıradadır. Ham petrol 350 bin km uzunluğundaki petrol boru hatları ile ülkenin dört bir yanına kurulmuş petrol rafinerilerine gönderilir. Göller Bölgesi'nde zengin demir, Kayalık dağlarında bakır, boksit, cıva, vanadyum, molibden, uranyum, kurşun, altın ve gümüş yatakları bulunur. Sülfür, fosfat, potasyum tuzlarını içeren yataklara da sahiptir .

Arizona'da San Manuel Bakır Madeni

Kömür, bakır, kurşun, molibden, fosfat, uranyum, boksit, altın, demir, cıva, nikel, potas, gümüş, tungsten, çinko, petrol ve doğalgazdır.

Ülke enerji üretimi yönünden de dünyada ilk sıralardadır. Akarsular üzerinde yapılmış büyük hidroelektrik ile kömür ve petrolle çalışan termik santraller yanında nükleer santrallere de sahiptir. TİCARET

ABD, çok büyük bir ticaret hacmine sahiptir. ABD, ticaret hacmi olarak ela dünyada birinci sıradadır. Dünyanın en büyük 500 şirketinden 300 tanesi ABD'de bulunmaktadır. Her türlü sanayi kolu en gelişmiş olarak ülkede faaliyet gösterir. Sanayi şirketleri son derece gelişmiş araştırma bölümlerine sahiptir. Araştırma yapan bilim adamlarını desteklemekte ve yeni araştırmalar yapmalarını teşvik etmektedir. Bu yolla da yeni buluşlar sayesinde yeni teknolojiler üretilmekte ve bu da ülkenin sanayinin dünya liderliğini sürdürmesine imkan sağlamaktadır.

ABD'nin 1970'li yıllara kadar ödemeler dengesi pozitif idi. Ülke son yıllarda tüketimin çok artması, serbest piyasa ekonomisinin uygulanması ve Uzak Doğu ülkelerinde sanayinin gelişmesi İle dış ticaret açık vermeye başlamıştır.

Ulaşım, bilgi toplama ve değerlendirme (enformasyon), reklamcılık, bilimsel araştırma ve pazarlama, bilgisayar üretimi ve programları, sigorta, telekomünikasyon konularında çok ileridir.

ABD'de çok sayıda bilimsel araştırma ve teknoloji merkezleri kurulmuştur. Bilimsel, teknoloji ve sanayi alanlarında ilerleme, ABD'nin dünyada süper bir güç olmasını sağlamıştır. Bu durum dünya politika sahnesine de yansımıştır. Bu nedenle ABD, dünya politikasının yönlendirilmesinde ayrı bir yere sahip olmuştur. Önemli uluslararası olaylarda dünyanın gözü ABD'ye odaklanmış olup. oradan gelen haberlere göre tüm işler ayarlanır ve karara bağlanır duruma gelmiştir.

ABD'de üretim ve tüketimi artıran bir, sistem geliştirilmiştir. ABD, dünyada kişi başına en fazla besin maddeleri tüketen ve kalori (3600 kalori) alan ülkelerin başındadır. Ayrıca dünyada kişi başına en fazla enerji tüketimi, otomobil, telefon, ev eşyaları ve su kullanımı ABD'de olmaktadır. Buna karşılık yaklaşık 30 milyon kadar nüfus da son derece fakir bir hayat sürmektedir.

ABD ile siyasi ve ticari ilişkilerimiz çok iyidir. ABD'den sigara, hurda demir-çelik, kokluk taş kömürü, sivil havacılıkta kullanılan uçak, helikopter, tütün, radar, telsiz cihazları ve pamuk almaktayız. ABD'ye ise tütün, hazır giyim malları ve ferro krom satmaktayız.